Drętwienie 4. i 5. palca – ucisk nerwu łokciowego: przyczyny, badania i leczenie

Drętwienie czwartego i piątego palca, ból promieniujący od przyśrodkowej strony łokcia i słabszy chwyt to najczęstsze objawy ucisku nerwu łokciowego. Leczenie nieoperacyjne jest zwykle pierwszym etapem leczenia.. Operacja zdejmuje ucisk, ale nie zawsze przywraca pełną funkcję kończyny ponieważ w okresie ucisku mogło już dojść do nieodwracalnych zmian wewnątrz nerwu.

Na czym polega ucisk nerwu łokciowego?

Nerw łokciowy, przechodząc z ramienia na przedramię, leży blisko kości: nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej i wyrostka łokciowego. Z drugiej strony przykrywają go więzadła, a w pobliżu są mięśnie ramienia i przedramienia. Nerw znajduje się więc w ograniczonej przestrzeni, zwanej kanałem nerwu łokciowego.

Ucisk w tej okolicy zaburza przewodzenie impulsów z tkanek i do tkanek. Tak powstaje zespół uciskowy nerwu łokciowego. Pełny opis jest na stronie ucisk nerwu łokciowego.

Inną strefą ucisku jest kanał Guyona w okolicy nadgarstka. Objawy bywają wtedy nieco inne. Badanie ma więc ustalić poziom ucisku, aby rozróżnić powyższe problemy.

Jakie są przyczyny?

Dokładna przyczyna jest nieokreślona. Wydaje się, że jak zawsze jest to kombinacja cech anatomicznych budowy łokcia oraz obciążeń stawu. Często do ucisku dochodzi u osób pracujących ciężko fizycznie albo uprawiających sport mocno obciążający łokieć: podnoszenie ciężarów, gimnastykę sportową, sporty rzutowe.

Objawy, z którymi pacjent przychodzi

• ból, drętwienie i zaburzenia czucia promieniujące od przyśrodkowej strony łokcia do IV i V palca,
• osłabienie chwytu,
• przy długotrwałym ucisku — zaburzenia chwytu i zaniki mięśni krótkich ręki.

Pacjent rzadko przychodzi z nazwą „zespół kanału nerwu łokciowego”. Przychodzi z drętwiejącym małym palcem i serdecznym. Od tego objawu zaczynam badanie pacjenta.

Jakie badania są potrzebne?

Diagnostyka zaczyna się od badania klinicznego: oceny czucia, ruchomości ręki i palców oraz próby lokalizacji poziomu ucisku. Oceniam funkcję całej kończyny i kręgosłupa szyjnego, bo objaw w palcach nie musi powstawać tylko w okolicy łokcia lub nadgarstka.

Następnie wykonuje się badania obrazowe, żeby określić lokalizację i przyczynę ucisku — zwykle RTG i USG. Ostatnim etapem jest zwykle ocena funkcji nerwu, czyli badanie elektromiograficzne.

Leczenie nieoperacyjne

Leczenie nieoperacyjne jest pierwszym sposobem leczenia. Polega na zmniejszeniu obciążeń, dzięki czemu możliwe jest przywrócenie funkcji nerwu. Zwykle jest to realne, gdy ucisk ma związek z obrzękiem tkanek spowodowanym nadmierną aktywnością kończyny. Zmniejszenie obrzęku — a więc czas, zmiana aktywności i fizjoterapia — może rozwiązać problem. Edukacja i modyfikacja treningu bywają skutecznym leczeniem.

Kiedy operacja i czego po niej nie obiecywać

Operację stosuję, gdy leczenie nieoperacyjne nie przynosi efektu albo funkcja nerwu jest istotnie zaburzona. Polega na uwolnieniu nerwu w obszarze ucisku. W okolicy łokcia uwalniam więzadła, ale też struktury ścięgnisto-mięśniowe, które mogą uciskać nerw na poziomie ramienia i przedramienia.

Możliwe jest leczenie na otwarto, czasem z przeniesieniem nerwu do przodu od nadkłykcia przyśrodkowego, czyli transpozycją nerwu. Możliwe jest też leczenie artroskopowe, małoinwazyjne.

To zdanie ze strony powtarzam ponownie: leczenie operacyjne zdejmuje ucisk z nerwu łokciowego, ale nigdy nie wiemy, czy w okresie ucisku nie doszło już do zaburzenia wewnętrznej struktury nerwu, czyli zmian nieodwracalnych. Chirurgia nerwów nie zawsze powoduje przywrócenie pełnej funkcji kończyny. Trzeba być tego świadomym. Przy znacznym zespole uciskowym operacja pozostaje jednak zwykle jedynym sposobem leczenia.

Pytania, które słyszę w gabinecie

Czy drętwienie małego palca oznacza ucisk w łokciu?

Często tak, ale nie zawsze. Ten sam nerw może być uciskany w kanale Guyona przy nadgarstku, a objawy bywają wtedy inne. Dlatego badam całą kończynę i kręgosłup szyjny oraz lokalizuję poziom ucisku.

Czy od razu trzeba operować?

Nie. Pierwsze jest zmniejszenie obciążeń, czas, fizjoterapia i modyfikacja aktywności, szczególnie gdy ucisk wiąże się z obrzękiem.

Czy po uwolnieniu nerwu czucie wraca w całości?

Operacja zdejmuje ucisk. Nie wiadomo, czy struktura nerwu nie została już nieodwracalnie zmieniona. Pełna funkcja nie zawsze wraca.

Konsultacja: dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz, Idea Ortopedia, ul. Piękna 15, 00-549 Warszawa, tel. +48 510 802 052, poniedziałek–piątek 8:00–20:00. Umów konsultację →

O autorze

Dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Prezes Polskiego Towarzystwa Barku i Łokcia w latach 2021–2023. Konsultacje: Idea Ortopedia, ul. Piękna 15, 00-549 Warszawa.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.