Zwichnięcie łokcia – co robić, jak długo unieruchomienie i jak wrócić do ruchu
Zwichnięcie łokcia to przemieszczenie powierzchni stawowych po uszkodzeniu elementów stabilizujących. Jest bardzo bolesne i niebezpieczne. Wymaga jak najszybszej diagnostyki i nastawienia. Leczenie nieoperacyjne — repozycja i unieruchomienie na około 2–3 tygodnie, potem fizjoterapia — jest rutynowym sposobem postępowania. Operację rezerwuję dla zwichnięć skomplikowanych, najczęściej z towarzyszącym złamaniem, uszkodzeniami wielowięzadłowymi, które uniemożliwiają trwałą repozycję i czasami u zawodowych sportowców.
Co się dzieje w stawie podczas zwichnięcia?
Uraz uszkadza elementy stabilizujące łokieć, czyli system torebkowo-więzadłowy.. Czasem łamią się też kości tworzące staw. Najczęstsza przyczyna to upadek z podparciem kończyną. Siły stopniowo rozrywają więzadła i torebkę, mogą też złamać kość. Uszkodzeniu ulega układ stabilizacji więzadłowej i kostnej. Opis urazu jest na stronie zwichnięcie łokcia.
Na zwichnięcie mogą nałożyć się predyspozycje genetyczne, na przykład wrodzona elastyczność tkanek. Uraz spotyka się wtedy z cechą wrodzoną, co może sprzyjać zwichnięciu, a w przyszłości trwałej niestabilności łokcia.
Po czym poznać zwichnięcie łokcia?
Objaw to natychmiastowy ból i deformacja łokcia. Ruchomość jest znacznie ograniczona. Często zaburzona jest funkcja ręki i palców — z powodu bólu i możliwego ucisku na nerwy okolicy łokcia.
Co robić zaraz po urazie?
Potrzebna jest kliniczna ocena kończyny: deformacji łokcia, ruchomości palców i ręki, a więc wykluczenie uszkodzenia naczyń i nerwów. Jak najszybciej wykonuje się RTG łokcia. Gdy podejrzewam złamanie okolicy łokcia, konieczne jest CT. Najlepiej, gdy dzieje się to od razu na oddziale ratunkowym, żeby po potwierdzeniu diagnozy nastawić staw, czyli wykonać repozycję.
Jak długo trwa unieruchomienie?
Po nastawieniu łokieć unieruchamiam na około 2–3 tygodnie, żeby uszkodzone tkanki mogły się wygoić. Po tym okresie wdrażam fizjoterapię. Jej cel to najpierw stopniowe odzyskanie ruchomości, a potem przywrócenie funkcji łokcia.
Kiedy zwichnięcie łokcia wymaga operacji?
Operację rezerwuję dla skomplikowanych zwichnięć, najczęściej z towarzyszącymi złamaniami oraz u pacjentów z łokciem niestabilnym po repozycji, co potwierdza masywne uszkodzenie więzadłowe. Decyzję opieram na badaniu klinicznym i dokładnej diagnostyce radiologicznej. Taka operacja odbywa się zwykle w trybie pilnym, często w ramach ostrego dyżuru. Wśród operacji łokcia na otwarto jest między innymi zwichnięcie ze złamaniem głowy kości promieniowej i złamaniem wyrostka dziobiastego.
Dlaczego po unieruchomieniu łokieć może zostać sztywny?
Przykurcz łokcia to ograniczenie ruchomości. Przykurcz zgięciowy ogranicza wyprost. Przykurcz wyprostny ogranicza zgięcie — chory nie sięga ręką do ust albo do ucha. Przykurcz rotacyjny ogranicza rotację przedramienia. Bywają też postacie mieszane.
Przykurcz łokcia często pojawia się po urazie, operacji albo unieruchomieniu. Uważa się, że około 12% urazów łokcia powoduje przykurcz, który będzie wymagał leczenia chirurgicznego. Obkurczenie torebki jest naturalnym procesem gojenia, więc ograniczenie ruchu po urazie lub unieruchomieniu jest raczej sytuacją rutynową, a nie od razu powikłaniem.
Torebka przebudowuje się stopniowo i odzyskuje elastyczność. Delikatne rozciąganie, czyli rehabilitacja, poprawia ruchomość. Proces ma być regularny i delikatny, bez istotnych bodźców bólowych. Ból łokcia hamuje przebudowę, czyli uelastycznianie przykurczonych tkanek. Jeśli takie postępowanie nie daje wyraźnej poprawy, rozważam operację.
Operacyjne uwolnienie stawu to artroliza. Przyczyny śródstawowe i przykurcz torebki można leczyć artroskopowo — to jedna z najczęstszych operacji łokcia. Masywne skostnienia, duże deformacje kostne, zmiany pozastawowe albo blizny skóry i tkanki podskórnej uwalniam na otwarto. Fizjoterapia zaczyna się praktycznie natychmiast po operacji, bardzo łagodnie. Poprawa ruchomości następuje po kilku tygodniach, a ostateczny efekt jest zwykle widoczny około 6 miesięcy od operacji.
Jak wrócić do ruchu po zwichnięciu?
- Jak najszybsza diagnostyka i nastawienie na oddziale ratunkowym, z oceną nerwów, naczyń oraz funkcji palców i ręki.
- Unieruchomienie na około 2–3 tygodnie wielu wygojenia uszkodzonych tkanek.
- Potem fizjoterapia: najpierw ruchomość, potem stopniowo odzyskiwanie siły.
- Rozciąganie delikatne, regularne, bez forsowania bólu — ból hamuje uelastycznianie torebki.
- Jeśli ruchomość wyraźnie nie wraca, ocena przyczyny przykurczu (RTG, CT, często dynamiczne USG) i ewentualna artroliza, czyli leczenie operacyjne.
Pytania, które słyszę w gabinecie
Czy zwichnięty łokieć nastawia się w gabinecie ortopedycznym po kilku dniach?
Nie. To uszkodzenie wymaga jak najszybszej diagnostyki i repozycji na oddziale ratunkowym (po wykonaniu zdjęcia RTG), a przy podejrzeniu złamania także po CT.
Ile trwa unieruchomienie?
Około 2–3 tygodni w celu wygojenia tkanek. Potem zaczyna się fizjoterapia.
Czy sztywność po gipsie sama minie?
Ograniczenie ruchu po unieruchomieniu jest częste, bo torebka się obkurcza w trakcie gojenia. Delikatna, regularna rehabilitacja zwykle poprawia ruchomość. Około 12% urazów łokcia zostawia przykurcz wymagający operacji. Bolesne forsowanie ruchu jest czynnikiem hamującym odzyskiwanie ruchomości stawu.
Konsultacja: dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz, Idea Ortopedia, ul. Piękna 15, 00-549 Warszawa, tel. +48 510 802 052, poniedziałek–piątek 8:00–20:00. Umów konsultację →
O autorze
Dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Prezes Polskiego Towarzystwa Barku i Łokcia w latach 2021–2023. Konsultacje: Idea Ortopedia, ul. Piękna 15, 00-549 Warszawa.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
