Artroskopia łokcia (elbow arthroscopy) to małoinwazyjna operacja stawu łokciowego wykonywana pod kontrolą kamery wprowadzonej do stawu z kilku niewielkich nacięć. Pozwala leczyć m.in. ciała wolne, chondromatozę, przykurcz (sztywność) łokcia i zmiany zwyrodnieniowe bez szerokiego otwierania stawu. Choć artroskopia łokcia bywa uważana za operację trudną i rzadką, w doświadczonym zespole jest procedurą rutynową.

Artroskopię łokcia w Warszawie wykonuje dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz – ortopeda zajmujący się wyłącznie chirurgią barku i łokcia, który pierwszą artroskopię łokcia wykonał w 2004 roku. Kwalifikacja do zabiegu odbywa się podczas konsultacji w Warszawie.

Na czym polega artroskopia stawu łokciowego?

Artroskopia łokcia, podobnie jak artroskopia innych stawów, polega na wykonaniu operacji pod kontrolą kamery (artroskopu) wprowadzonej do stawu przez niewielkie nacięcie skóry. Przez kolejne, podobnie małe nacięcia wprowadza się miniaturowe narzędzia chirurgiczne. Obraz wnętrza stawu w powiększeniu widoczny jest na monitorze, dzięki czemu chirurg może dokładnie obejrzeć każdy fragment łokcia i precyzyjnie usunąć przyczynę bólu, blokowania lub ograniczenia ruchomości.

W porównaniu z klasycznymi operacjami łokcia „na otwarto” artroskopia ma wszystkie korzyści operacji małoinwazyjnej:

• mniejsze ryzyko infekcji,
• możliwość dokładnego obejrzenia każdego fragmentu stawu,
• mniejszą rozległość uszkodzenia tkanek,
• zwykle krótszy okres rekonwalescencji i szybsze rozpoczęcie ćwiczeń.

Artroskopie łokcia mają najczęściej charakter operacji oczyszczającej staw – usuwa się to, co przeszkadza w ruchu lub powoduje ból. Zwykle nie wymaga to okresu oczekiwania na wygojenie rekonstruowanych struktur, co przekłada się na wczesną rehabilitację i krótkie unieruchomienie.

Artroskopia łokcia – krótka historia i mity

W 1931 roku Burman wykonał pierwszą artroskopię diagnostyczną i opisał łokieć jako okolicę „niewygodną” do oceny artroskopowej. Ze względu na bliskość struktur naczyniowo-nerwowych oraz relatywnie „ciasny” staw opinia ta przetrwała do lat 80. XX wieku. Rozwój technik artroskopowych i dokładna znajomość anatomii sprawiły, że artroskopia wróciła jako codzienna technika w chirurgii łokcia.

Artroskopia łokcia wciąż wykonywana jest zdecydowanie rzadziej niż artroskopia kolana czy artroskopia barku, jednak coraz więcej procedur operacyjnych łokcia wykonuje się artroskopowo. Dlatego tak ważne jest, aby operację przeprowadzał ortopeda, który wykonuje ją regularnie.

Czy artroskopia łokcia jest bezpieczna?

Obawa przed artroskopią łokcia wynika z bliskości nerwów odpowiadających za funkcję ręki. Uszkodzenie któregoś z nich mogłoby upośledzić ruchy ręki. Ryzyko to jest jednak niewielkie i wynosi statystycznie ok. 1%. Aby je minimalizować, konieczne jest bardzo staranne, stopniowe szkolenie ortopedy i doświadczenie zespołu operacyjnego. W rękach doświadczonego zespołu artroskopia łokcia jest operacją rutynową.

Jak każda operacja, artroskopia łokcia wiąże się także z innymi, ogólnymi ryzykami (m.in. infekcją czy pooperacyjną sztywnością stawu). Ryzyko to ogranicza się staranną kwalifikacją, przygotowaniem do zabiegu oraz delikatną, właściwie prowadzoną rehabilitacją. Szczegóły omawiane są indywidualnie podczas konsultacji.

Wskazania do artroskopii łokcia

Najczęściej operuje się łokieć artroskopowo, gdy przyczyną dolegliwości jest mechaniczna przeszkoda w stawie lub przykurcz, a leczenie nieoperacyjne nie przynosi poprawy. Typowe objawy, z którymi warto zgłosić się na konsultację, to ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości (brak pełnego wyprostu lub zgięcia) oraz powtarzające się epizody bloku łokcia, czyli nagłego bólu z zablokowaniem ruchu.

Ciała wolne łokcia

Fragmenty chrząstki lub kości przemanowujące się w stawie mogą wpadać między powierzchnie stawowe, wywołując ból i blokowanie łokcia. Powtarzające się epizody bloku mechanicznie uszkadzają chrząstkę i przyspieszają rozwój zmian zwyrodnieniowych. Artroskopowe usunięcie ciał wolnych to jedna z najczęstszych operacji artroskopowych łokcia – zwykle zmniejsza ból i skutecznie eliminuje blokowanie.

Chondromatoza łokcia

W chondromatozie błona maziowa „produkuje” liczne ciała wolne. Leczenie nieoperacyjne jest bardzo ograniczone, dlatego rutynowo wykonuje się artroskopię łokcia z usunięciem ciał wolnych i synowektomią (usunięciem błony maziowej). To jeden z najskuteczniejszych sposobów leczenia tej choroby, a jako procedura małoinwazyjna artroskopia może być w razie potrzeby powtórzona w przyszłości.

Przykurcz łokcia – sztywny łokieć

Ograniczenie ruchomości często pojawia się po urazach, operacjach lub unieruchomieniu łokcia. Gdy delikatna rehabilitacja nie przynosi poprawy, wykonuje się artrolizę łokcia, czyli uwolnienie stawu. Przyczyny śródstawowe (osteofity, ciała wolne, deformacje po złamaniach) oraz przykurcz torebki stawowej mogą być leczone artroskopowo – artroskopia z powodu przykurczu to jedna z najczęstszych operacji łokcia. Więcej: przykurcz łokcia – ćwiczenia i artroliza.

Choroba zwyrodnieniowa łokcia

W okresie umiarkowanych zmian zwyrodnieniowych artroskopowe usunięcie osteofitów („dzióbków” kostnych), ciał wolnych i błony maziowej może zmniejszyć ból i poprawić ruchomość stawu. Należy jednak pamiętać, że proces destrukcji stawu zostaje spowolniony, ale nie zatrzymany.

Inne wskazania

• wydzielająca martwica chrzęstno-kostna (osteochondritis dissecans) – najczęściej główki kości ramiennej, rzadziej bloczka – usunięcie lub stabilizacja wydzielonego fragmentu,
• deformacje kostne i skostnienia po złamaniach, zwichnięciach i urazach łokcia,
• wybrane śródstawowe złamania łokcia – artroskopowa stabilizacja (zob. też stabilizacja złamań łokcia),
• przerost i fałdy błony maziowej, stany zapalne błony maziowej (synowektomia),
• w wybranych przypadkach – łokieć tenisisty oporny na leczenie (leczenie operacyjne stosuje się bardzo rzadko) oraz ucisk nerwu łokciowego, który może być leczony artroskopowo.

Najczęstsze operacje artroskopowe łokcia

Artroskopia a operacja łokcia „na otwarto”

Nie wszystkie problemy łokcia można leczyć artroskopowo. Wiele procedur – usuwanie ciał wolnych czy leczenie sztywności – wykonuje się małoinwazyjnie, ale skomplikowane urazy, zespolenia złamań czy rozległe deformacje wymagają klasycznych operacji łokcia „na otwarto”. Czasami także przykurcz po złamaniu i zespoleniu wymaga artrolizy na otwarto. Dr Kordasiewicz wykonuje oba typy operacji, dobierając technikę do konkretnego schorzenia. Przegląd metod: leczenie operacyjne łokcia.

Diagnostyka i kwalifikacja do artroskopii łokcia

Kwalifikacja odbywa się podczas konsultacji w gabinecie w Warszawie. Podstawą jest dokładne badanie kliniczne – ocena ruchomości i stabilności łokcia oraz funkcji nerwów w okolicy stawu – uzupełnione badaniami obrazowymi:

• RTG łokcia – zawsze warto mieć je na pierwszą wizytę; ocenia elementy kostne, osteofity i ciała wolne,
• USG łokcia – przeglądowe badanie można wykonać w gabinecie,
• tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) – przy rozważaniu operacji zawsze wykonuje się dodatkowe badanie. CT, także z rekonstrukcją 3D, precyzyjnie lokalizuje blokady kostne i skostnienia.

Na konsultację warto zabrać wszystkie wcześniejsze badania obrazowe (najlepiej z płytą) oraz opisy przebytych zabiegów na łokciu.

Przygotowanie do artroskopii łokcia

Artroskopia łokcia jest operacją planową. Zasady przygotowania są takie same jak przed innymi zabiegami ortopedycznymi, a szczegółowe informacje – w tym materiał „Informacje o artroskopii łokcia” do pobrania – znajdziesz na stronie informacje dla pacjenta.

• brak aktywnych infekcji (zęby, zatoki, drogi moczowe, przewód pokarmowy, skóra) – muszą zostać wyleczone przed zabiegiem,
• badania i konsultacja anestezjologiczna – bez kwalifikacji anestezjologa operacja nie jest możliwa; anestezjolog omawia też rodzaj znieczulenia,
• w dniu operacji – nie golić samodzielnie operowanej okolicy; prysznic z mydłem antybakteryjnym odbywa się w szpitalu,
• z operowanej kończyny należy zdjąć zegarek, obrączki i biżuterię,
• transport – po wypisie do domu należy wrócić w towarzystwie osoby dorosłej.

Po artroskopii łokcia – pobyt w szpitalu i pierwsze dni

• Pobyt w szpitalu – zwykle 1 doba.
• Temblak – pełni wyłącznie rolę przeciwbólową (nie trzeba czekać na „przyklejenie” tkanek do kości); zwykle stosuje się go 1–5 dni.
• Ruch – delikatne ruchy kończyną są możliwe natychmiast po operacji.
• Niepokojące objawy – masywny wyciek z rany, gorączka lub narastający ból wymagają niezwłocznego kontaktu z lekarzem.

Rehabilitacja po artroskopii łokcia

Rehabilitacja rozpoczyna się praktycznie natychmiast po operacji. Bardzo ważne jest wczesne, ale bardzo delikatne wprowadzenie ćwiczeń rozciągających, a po wygojeniu ran – ćwiczeń w wodzie.

Najważniejsza zasada: rehabilitacja zawsze do granicy bólu. Intensywny, nieustępujący ból może nasilać włóknienie tkanek, co znacząco spowalnia lub wręcz utrudnia odzyskiwanie ruchomości i funkcji łokcia. Łokieć szczególnie „nie lubi” forsowania – ból jest bodźcem hamującym uelastycznianie przykurczonych tkanek. Dlatego ćwiczenia muszą być regularne, łagodne i stopniowe.

Powrót do pracy i sportu

Powrót do pełnej aktywności po artroskopii łokcia trwa zwykle od około 2 do 4 miesięcy. Czas ten zależy od rodzaju zabiegu, stanu stawu przed operacją i przebiegu rehabilitacji. Po artrolizie z powodu przykurczu poprawa ruchomości następuje po kilku tygodniach, ale ostateczny efekt widoczny jest zwykle po ok. 6 miesiącach. Termin powrotu do pracy fizycznej i sportu obciążającego łokieć ustala lekarz prowadzący.

Artroskopia łokcia w Warszawie – dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz

Doświadczenie operatora ma w chirurgii łokcia szczególne znaczenie – głównie ze względu na bliskość nerwów. Dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz zajmuje się chirurgią łokcia od 2002 roku, a artroskopię łokcia wykonuje od 2004 roku – regularnie i z roku na rok coraz częściej.

• Chirurgia łokcia – od 2002 r. współpraca z zespołem prof. Stanisława Pomianowskiego; szkolenie w Mayo Clinic w Rochester (USA), m.in. w chirurgii łokcia u dr. O’Driscolla.
• Wykształcenie – specjalizacja z ortopedii i traumatologii narządu ruchu (2008), doktorat (2009) i habilitacja (2019) w CMKP w Warszawie.
• Doświadczenie kliniczne – wieloletnia praca w Klinice Chirurgii Urazowej Narządu Ruchu i Ortopedii CMKP w Otwocku (w latach 2018–2022 jako profesor CMKP), od 2018 r. Idea Ortopedia w Warszawie.
• Towarzystwa naukowe – prezes Polskiego Towarzystwa Barku i Łokcia w latach 2021–2023, narodowy przedstawiciel SECEC (European Society for Surgery of the Shoulder and Elbow), corresponding member ASES (American Shoulder and Elbow Surgeons).

Konsultacja w Warszawie. Na konsultacje zapraszani są pacjenci z Warszawy i całej Polski – dane kontaktowe znajdziesz na stronie kontakt.

FAQ – najczęstsze pytania o artroskopię łokcia

Co to jest artroskopia stawu łokciowego?

To małoinwazyjna operacja łokcia wykonywana pod kontrolą kamery wprowadzonej do stawu przez niewielkie nacięcie. Przez kolejne małe nacięcia chirurg wprowadza narzędzia i usuwa przyczynę dolegliwości, np. ciała wolne czy osteofity.

Kiedy wykonuje się artroskopię łokcia?

Najczęściej przy ciałach wolnych, chondromatozie, przykurczu łokcia, umiarkowanej chorobie zwyrodnieniowej, martwicy chrzęstno-kostnej oraz deformacjach po urazach – zwłaszcza gdy występują ból, blokowanie i ograniczenie ruchu, a leczenie nieoperacyjne nie pomaga.

Czy artroskopia łokcia jest niebezpieczna?

W doświadczonym zespole to operacja rutynowa. Główne ryzyko wynika z bliskości nerwów odpowiedzialnych za funkcję ręki – statystycznie wynosi ok. 1%. Dlatego tak ważne jest, by zabieg wykonywał ortopeda regularnie operujący łokieć.

Ile jest się w szpitalu po artroskopii łokcia?

Zwykle 1 dobę.

Jak długo nosi się temblak po artroskopii łokcia?

Zwykle 1–5 dni. Temblak pełni tylko rolę przeciwbólową, bo większość artroskopii łokcia to operacje oczyszczające, po których nie trzeba czekać na wygojenie przyszytych tkanek.

Kiedy zaczyna się rehabilitację po artroskopii łokcia?

Praktycznie od razu po operacji – delikatne ruchy i bardzo łagodne rozciąganie, a po wygojeniu ran ćwiczenia w wodzie. Zawsze do granicy bólu.

Dlaczego rehabilitacja łokcia nie może boleć?

Intensywny, nieustępujący ból nasila włóknienie tkanek i hamuje ich uelastycznianie. W efekcie forsowanie ćwiczeń może spowolnić, a nawet utrudnić odzyskanie ruchomości łokcia.

Ile trwa rekonwalescencja po artroskopii łokcia?

Powrót do pełnej aktywności trwa zwykle 2–4 miesiące. Po uwolnieniu przykurczu (artrolizie) ostateczny efekt widoczny jest po ok. 6 miesiącach.

Czy artroskopia łokcia pomaga na sztywny łokieć?

Tak – artroskopowa artroliza, czyli uwolnienie przykurczu, to jedna z najczęstszych operacji łokcia. Część przykurczów, np. po złamaniach z zespoleniem, wymaga jednak artrolizy na otwarto. Więcej: przykurcz łokcia.

Czy po artroskopii łokcia ciała wolne mogą wrócić?

W chondromatozie błona maziowa może ponownie wytwarzać ciała wolne, dlatego podczas operacji wykonuje się także synowektomię. Zaletą artroskopii jest to, że w razie potrzeby można ją powtórzyć, minimalizując rozległość kolejnej operacji. Zobacz: chondromatoza łokcia.

Czy artroskopia zatrzyma zwyrodnienie łokcia?

Nie. Usunięcie osteofitów, ciał wolnych i błony maziowej może zmniejszyć ból i poprawić ruchomość, ale proces zwyrodnienia zostaje jedynie spowolniony. Więcej: choroba zwyrodnieniowa łokcia.

Czy łokieć tenisisty leczy się artroskopowo?

Rzadko. Łokieć tenisisty leczy się zwykle nieoperacyjnie, a przy nasilonych objawach – małoinwazyjnie igłą pod kontrolą USG. Operację, na otwarto lub artroskopowo, stosuje się bardzo rzadko.

Czy każdą operację łokcia można wykonać artroskopowo?

Nie. Skomplikowane urazy i zespolenia złamań wymagają zwykle operacji na otwarto. Technikę dobiera się do konkretnego schorzenia.

Jakie badania zabrać na konsultację przed artroskopią łokcia?

Warto mieć RTG łokcia oraz wszystkie wcześniejsze badania (USG, MRI, CT) i opisy zabiegów. Przeglądowe USG można wykonać w gabinecie, a przy kwalifikacji do operacji zwykle wykonuje się tomografię komputerową lub rezonans.

Gdzie wykonać artroskopię łokcia w Warszawie?

Artroskopię łokcia w Warszawie wykonuje dr hab. n. med. Bartłomiej Kordasiewicz – rutynowo od 2004 roku. Kwalifikacja odbywa się podczas konsultacji w jego gabinecie. Kontakt: umów konsultację.

Umów konsultację

Jeśli łokieć boli, blokuje się lub nie prostuje się i nie zgina w pełni – umów konsultację u dr. hab. n. med. Bartłomieja Kordasiewicza w Warszawie. Podczas wizyty dowiesz się, czy artroskopia łokcia jest w Twoim przypadku dobrym rozwiązaniem i jak wygląda plan leczenia. Przejdź do kontaktu.

Podobne strony: Leczenie operacyjne łokcia, Operacje łokcia „na otwarto”, Główne patologie łokcia, Chondromatoza łokcia, Ciała wolne łokcia, Choroba zwyrodnieniowa łokcia, Słownik pojęć ortopedycznych.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.